poniedziałek, 27 czerwca 2016

Więcej niż programowanie, perspektywa praktyków

Jakie doświadczenia w zakresie nauki programowania posiadają polscy nauczyciele? W jaki sposób wspierać, włączając ich działania w nurt nowoczesnego, holistycznego podejścia do edukacji? Jak w wartościowy sposób realizować treści związane z programowaniem na wszystkich etapach edukacji? Jak w celowy, aktywny i realny sposób włączyć się w pilotażowe wdrożenie nauki programowania do szkolnej edukacji formalnej? Na powyższe oraz podobne pytania poszukiwano odpowiedzi podczas konferencji „Więcej niż programowanie. Perspektywa praktyków.”, która w dniu 23 maja odbyła się w Warszawie z inicjatywy Stowarzyszenia Mistrzowie Kodowania.

Podczas klasycznych konferencji, zwykle głos jest zarezerwowany dla nielicznego grona prelegentów, którzy w czasie referatów i wystąpień, wysnuwają tezy i wnioski, niejako obligując nauczycieli do pełnienia roli biernych odbiorców. Tym razem, formuła konferencji została zaprojektowana tak, aby to nauczyciele stali się jej aktywnymi uczestnikami i prowadzącymi. Grono ekspertów stanowiła zatem społeczność nauczycieli, mających nawet trzyletnie i unikatowe doświadczenie związane z realizacją zajęć programowania w szkołach. Odpowiedzi na powyżej postawione pytania były wypracowywane w pięciu grupach roboczych, nad pracą których czuwał moderator, tworząc przestrzeń do rozmów, wymiany doświadczeń oraz wyciągania wniosków.

Jak przygotować nauczycieli do zmiany? Słowo o kształceniu nauczycieli i systemie wsparcia.
Temat wsparcia nauczycieli zogniskował się wokół charakterystyki nauczyciela uczącego programowania oraz wyobrażenia idealnego szkolenia. 


Wśród wniosków wyraźnie wybrzmiała potrzeba, by nie ograniczać szkolenia do jednorazowego aktu dydaktycznego, ale traktować szkolenia jako długofalowy, długoterminowy i zróżnicowany proces. Naturalnie jednym z istotnych elementów tego procesu, jest spotkanie nauczycieli z trenerem, mającym doświadczenie w pracy z prezentowanym narzędziem. Uznanie znalazł również model, w którym szkolenie prowadzone jest przez parę trenerską, jako rozwiązanie zwiększające efektywność. Oferta szkoleń dla nauczycieli powinna zawierać w sobie sylabus określający cel oraz wymagania wstępne dotyczące poziomu uczestników i sprzętu. Treści zaś powinny być uniwersalne, uwzględniające szeroką perspektywę programowania, wykraczającą poza pisanie kodu i użycie konkretnego narzędzia. Jako istotne wskazano zasady i reguły obowiązujące w świecie programowania, a dodatkową wartością - kontekst społeczny i edukacyjny związany z tym obszarem.
Skuteczne wsparcie zawiera w sobie możliwość uczestnictwa nie tylko w szkoleniach, ale również w webinariach, w dostępie do scenariuszy online, czy też we współdziałaniu nauczycieli w grupie wymiany doświadczeń, budowanej na zasadzie dobrowolności. 

Od czego i jak zacząć? Nauka programowania w edukacji wczesnoszkolnej.
W spotkaniu dedykowanym nauczycielom wczesnej edukacji, wzięli również udział nauczyciele informatyki, dyrektorzy szkół oraz przedstawiciele kuratorium oświaty. Zróżnicowany skład grupy zapewnił szerszą perspektywę. W tak różnorodnym gronie rozmowy dotyczyły między innymi trudności, z którymi spotykają się nauczyciele w kontekście programowania. Wyzwania zostały pogrupowane w kilka kategorii, a następnie ustawione według istotności. Jako najważniejsze wskazywane były trudności:
- sprzętowe (stare komputery, niedostateczny dostęp do Internetu, brak urządzeń mobilnych);
- organizacyjne (zbyt liczne klasy, brak podziału na grupy jak ma to miejsce od drugiego etapu edukacyjnego);
- tkwiące w nauczycielu (niedostateczna wiedza, umiejętności) oraz jego otoczeniu (opór innych nauczycieli, brak wsparcia);
- tkwiące w rodzinie (niechęć rodziców, nadmierna izolacja dzieci od sprzętu lub uzależnienie od grania, brak kontroli);
- związane z limitem czasu.
Werbalizacja problemów posłużyła jako kanwa do poszukiwania przez nauczycieli rozwiązań. Wiele propozycji spośród tych wybrzmiewających na forum grupy, dotyczyło pomysłów powstałych na bazie doświadczeń własnych. Wypracowane rozwiązania posłużyły jako podstawa do tworzenia rekomendacji na temat wprowadzania elementów programowania wśród najmłodszych uczniów.
Ograniczenia w dostępie do pracowni komputerowej i urządzeń cyfrowych w szkole mogą zostać zredukowane poprzez pracę w grupach, pracę z metodami bez komputera lub sięgnięcie po formułę BYOD (uczniowie korzystają ze swoich urządzeń). Ważnym obszarem, który pojawił się w czasie pracy zespołu była współpraca z rodzicami. Z doświadczeń nauczycieli wynika, że ważne jest włączenie rodziców do działań edukacyjnych. Efekt ten można uzyskać poprzez lekcje otwarte, zajęcia w których uczniowie uczą rodziców, wspólne zajęcia dla rodziców i uczniów.
Dużym zainteresowaniem uczestników tej grupy roboczej cieszyły się metody pracy bez komputera, które w sposób warsztatowy były prezentowane z wykorzystaniem maty edukacyjnej opracowanej w ramach programu Mistrzowie Kodowania Junior.

Dotknij świata startupów. Praca projektowa w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych
Szczególne znaczenie w nurcie nauki programowania ma praca grupowa i projektowa. Edukacja i praca związane z tym obszarem, odbywają się w zespole i dla społeczności, dlatego warto wykorzystać ten fakt do nauczania umiejętności programistycznych w jak najszerszym kontekście. Samo trozumienie kodu i zasad jego tworzenia jest jedynie cząstką dóbr, jakie programowanie może wnieść do edukacji. Możliwość posiłkowania się takimi koncepcjami jak User Expierience Design, Apps for Good czy zwinnej metodyki pozwalają na gromadzenie przez uczniów uniwersalnych i cennych doświadczeń.
Uczniowie szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych mogą w doświadczalnych warunkach poznać zasady związane z organizacją pracy, wyznaczaniem celów, zarządzeniem trudnymi sytuacjami, projektowanie i promocją swoich produktów.

W ramach pracy nauczyciele mogli dotknąć namiastki pracy projektowej. W pigułce przeszli proces powstawania aplikacji i programów komputerowych od pomysłu, poprzez badania rynkowe i projektowanie aż po realizację. Pracując w grupach, założyli własne start-upy, przeprowadzili badania i zaprojektowali swoje aplikacje. Wniosek z pracy był jednoznaczny: Takie działania wspaniale rozwijają współpracę w zespole, uwalniają kreatywność i budują wewnętrzną motywację do nauki.

Programowanie dla każdego? Wartość programowania w pracy z uczniami o zróżnicowanej dynamice rozwoju
W grupie dotyczącej pracy z uczniami o specjalnych i specyficznych potrzebach edukacyjnych, elementy wykorzystywane w nauce elementarnych podstaw programowania potraktowano jako narzędzia do pracy terapeutycznej. Możliwości takie jak kodowanie bez komputera, czy liczne darmowe aplikacje mogą wspierać uczniów w rozwijaniu i wzmacnianiu funkcji poznawczych oraz umiejętności szkolnych. W pracy z uczniami o zróżnicowanej dynamice rozwoju bardzo wyraźnie widać, że nie narzędzia są ważne, a cel do którego się je wykorzystujemy. W przypadku pracy o takim charakterze bardzo ważny staję się także element współpracy nauczycieli, którzy mogą wzajemnie wspierać swoje działania. Włączenie uczniów do działań związanych z projektami edukacyjnymi daje im szanse na wzmacnianie relacji z grupą rówieśniczą, co może mieć wspierający i terapeutyczny charakter dla ich rozwoju.

Więcej, bo z zaufaniem
Wartością dodaną konferencji z pewnością była przestrzeń do rozmowy. Partnerskiej, nakierowanej na wspólny cel jakim jest współtworzenie otwartej i wartościowej edukacji. Nauczyciele i edukatorzy mogli wspólnie, w sprzyjających sobie warunkach wymieniać się doświadczeniami i nawzajem dzielić wypracowanymi rozwiązaniami. Doświadczenia programu Mistrzowie Kodowania oraz sama konferencja pokazują, że warto wspierać nauczycieli w samodzielności. Warto obdarować ich zaufaniem i szacunkiem, wymykających się utartym i zastałym wzorom i schematom. 

autorzy tekstu: Karolina Żelazowska, Krzysztof Jaworski
autorka infografik: Karolina Żelazowska

Share:

0 komentarze:

Prześlij komentarz